Pigo kwa Trump Baada Taarifa Hii Nzito Kufichuka Kuhusu Vita ya Irani

Marekani na Israel zinaendelea kuwa na wasiwasi mkubwa kuhusu mpango wa nyuklia wa Iran, hasa baada ya ripoti za hivi karibuni kutoka Bloomberg zikionyesha kuwa Iran inaweza kuwa imehifadhi kiasi kikubwa cha urani iliyoboreshwa.

Kulingana na taarifa za Shirika la Kimataifa la Nishati ya Atomiki (IAEA), wakati wa mara ya mwisho maafisa wake walipoweza kufikia hifadhi za urani nchini Iran kabla ya mashambulizi ya Juni 2025, nchi hiyo ilikuwa na takriban **kilo 441** (karibu pauni 972) ya urani iliyoboreshwa hadi asilimia 60.

Kiasi hiki kinatosha, ikiendelea kuboreshwa hadi kiwango cha silaha (asilimia 90), kutengeneza nyuklia karibu 10 hadi 12.

Wasiwasi umeongezeka kwa sababu maafisa wa IAEA hawajaweza kuthibitisha eneo au hali ya sasa ya urani huo kwa miezi kadhaa, karibu miezi tisa tangu mashambulizi ya pamoja ya Marekani na Israel yaliyolenga vituo vya nyuklia vya Iran Juni mwaka jana.

Mashambulizi hayo yalilenga kuharibu miundombinu ya uboreshaji wa urani, na Rais Donald Trump alidai kuwa mpango wa nyuklia wa Iran uliharibiwa kabisa. 

Hata hivyo, ripoti za hivi karibuni zinaonyesha shughuli za kawaida na zisizoeleweka katika maeneo yaliyoshambuliwa, hivyo kuongeza hofu kuwa Iran inaweza kuwa imehifadhi au kuhamisha baadhi ya nyenzo hizo.

Marekani na Israel zinaendelea kufanya uchunguzi wa karibu, na kuna ripoti kuwa Rais Trump anazingatia chaguo la kutuma vikosi maalum vya ardhini (special forces) ili kukamata urani huo ikiwa eneo lake litathibitishwa. 

Hii inatokana na hofu kuwa urani huo unaweza kutumika kutengeneza bomu la nyuklia haraka, na hivyo kuwa tishio kubwa kwa usalama wa Israel na washirika wake.

Wakati huo huo, mazungumzo ya nyuklia kati ya Marekani na Iran yamekuwa magumu, na upande wa Iran umedai kuwa haki yake ya kuboresha urani kwa madhumuni ya amani haipaswi kuzuiliwa. 

Hata hivyo, maafisa wa Marekani na Israel wanasema hatua za Iran zinaonyesha nia ya kutengeneza silaha za nyuklia, jambo ambalo linapingana na makubaliano ya kimataifa.

Hali hii inaendelea kuongeza mvutano katika eneo la Mashariki ya Kati, huku nchi nyingine zikihofia kuenea kwa vita au athari za kiuchumi kama kuongezeka kwa bei ya mafuta. 

Wataalamu wanasema kuwa bila ufikiaji wa IAEA, ni vigumu kuthibitisha kama mpango wa nyuklia wa Iran umebaki wa amani au la, hivyo kuifanya hali kuwa hatari zaidi.