Kwa mujibu wa wachambuzi wa masuala ya usalama, hatua hii inaashiria jaribio la Tehran kujitokeza kama nguvu kuu ya kikanda inayoweza kupinga mfumo unaoongozwa na Washington, hasa wakati mazungumzo ya amani kati ya Iran na Marekani yakiwa bado katika hali isiyo na uhakika.
Mojtaba Khamenei amenukuliwa akitoa wito wa kile alichokiita “Ustaarabu Mpya wa Kiislamu,” akihimiza nchi za Kiislamu kushirikiana kuunda mpangilio mpya wa kisiasa na kiuchumi wa eneo hilo.
Kauli hiyo inatazamwa kama jibu la moja kwa moja kwa juhudi za Marekani za kupanua makubaliano ya Abraham Accords, mpango unaolenga kuimarisha uhusiano kati ya Israel na baadhi ya mataifa ya Kiarabu.
Rais wa Marekani Donald Trump anaripotiwa kuendeleza mazungumzo ya kidiplomasia na viongozi wa Saudi Arabia, Qatar, Umoja wa Falme za Kiarabu (UAE), Misri na Jordan ili kupanua ushirikiano huo, hatua ambayo Iran inaiona kama tishio la moja kwa moja kwa ushawishi wake wa kikanda.
Wachambuzi wa usalama wanasema Tehran inajaribu kutumia lugha ya kidini na kisiasa kuunganisha mataifa ya Kiislamu chini ya uongozi wake, huku ikiwasilisha Marekani kama nguvu ya nje inayotaka kudhibiti eneo hilo.
Dk. Omar Mohammed, mtaalamu wa ugaidi na usalama, amesema: “Hii ni juhudi ya Iran kujitambulisha kama kiongozi mpya wa eneo, huku ikipinga moja kwa moja muundo wa Abraham Accords.”
Kauli za Mojtaba Khamenei zimekuwa kali zaidi katika siku za hivi karibuni, zikiwemo wito wa kufungwa kwa vituo vya kijeshi vya Marekani katika Mashariki ya Kati na kuondolewa kwa kile Tehran inachokiita “ushawishi wa kijeshi wa Marekani.”
Hata hivyo, wachambuzi wanasema wito huu una changamoto kubwa, hasa kutokana na uhusiano dhaifu kati ya Iran na baadhi ya nchi za Ghuba ambazo zimekuwa na migogoro ya muda mrefu na Tehran.
Nchi kama Saudi Arabia, Qatar, Bahrain na Umoja wa Falme za Kiarabu zimekuwa na mawasiliano ya siri na Iran katika miaka ya hivi karibuni, lakini bado zina mashaka makubwa kuhusu nia ya Tehran.
Kwa mujibu wa ripoti za usalama, baadhi ya nchi hizo zimekuwa zikilalamikia mashambulizi ya moja kwa moja au vitisho vinavyohusishwa na vikosi vinavyoungwa mkono na Iran, hali inayoongeza tahadhari katika eneo hilo.
Mchambuzi huyo aliongeza: “Huwezi kujenga muungano wa uaminifu na nchi ambazo bado zina majeraha ya mashambulizi ya karibuni.”
Wakati huo huo, mazungumzo ya nyuma ya pazia kati ya Tehran na baadhi ya nchi za Ghuba yanaendelea kupitia njia zisizo rasmi, hali inayoonyesha kuwa licha ya maneno makali hadharani, diplomasia ya siri bado ina nafasi muhimu.
Hata hivyo, wachambuzi wanasema nchi za Ghuba ziko katika hali ya tahadhari mbili: upande mmoja ni hofu ya Iran, na upande mwingine ni mashaka juu ya dhamira ya Marekani katika kulinda usalama wa kikanda.
Kauli hiyo inaonyesha kuwa si Iran pekee inayotafuta ushawishi mpya, bali pia mataifa ya Ghuba yanafanya tathmini upya ya washirika wao wa kimkakati.
Katika mazingira haya ya sintofahamu, wito wa Mojtaba Khamenei wa “Ustaarabu Mpya wa Kiislamu” unatazamwa kama sehemu ya mapambano makubwa ya kiitikadi na kijiografia yanayoendelea kubadilisha mwelekeo wa Mashariki ya Kati.
Hatimaye, wachambuzi wanasema mustakabali wa eneo hilo utategemea kama diplomasia ya siri kati ya Iran na nchi za Ghuba itaweza kushinda misuguano ya kihistoria, au kama mvutano kati ya Tehran na Washington utaendelea kuunda mipaka mipya ya mgawanyiko wa kisiasa duniani.
Post a Comment