“Gai Nini Hii,” Hofu Yazuka Sokwe Anapokimbia Kuelekea kwa Mtalii, Alichomfanyia Kinawaacha Wengi Wakiwa na Mshtuko (TIZAMA).

Ripoti za kidiplomasia zinaeleza kuwa Israel iliwasilisha ombi maalum la kupewa ruhusa ya kukagua hati ya makubaliano ya awali (memorandum of understanding) yaliyotiwa saini kati ya Marekani na Iran, lakini ombi hilo linaripotiwa kukataliwa moja kwa moja na pande husika. 

Hatua hiyo imeibua mjadala mpana kuhusu nafasi ya Israel katika mazungumzo ya kikanda na athari zake kwa usalama wa Mashariki ya Kati.

Kwa mujibu wa taarifa kutoka duru za karibu na mazungumzo hayo, Marekani na Iran walikubaliana kuendeleza mashauriano ya siri yanayolenga kupunguza mvutano wa kijeshi na kiuchumi, huku wakisisitiza kuwa makubaliano hayo ni ya pande mbili pekee. 

Israel, ambayo imekuwa ikihofia kuachwa nje ya maamuzi makuu yanayohusu usalama wake, ilitaka kukagua hati hiyo ili kujiridhisha kuwa maslahi yake hayajapuuziwa. 

Hata hivyo, Marekani na Iran walikataa ombi hilo wakisema kuwa makubaliano hayo hayahitaji ushiriki wa nchi ya tatu.

Wachambuzi wa Israel, imeonekana kuipa Iran nafasi ya moja kwa moja katika mazungumzo ya usalama na uchumi, jambo linaloweza kuashiria mwelekeo mpya wa kidiplomasia. 

Iran kwa upande wake imekuwa ikisisitiza kuwa makubaliano hayo ni ushindi wa uhuru wake wa kisiasa na kiuchumi, na kwamba hayatachunguzwa na taifa lolote linaloonekana kama adui.

Katika duru za usalama, hatua hii imeibua hofu kwamba Israel inaweza kuchukua mkondo wa kujitegemea zaidi katika kulinda maslahi yake, ikiwemo kuendeleza mashambulizi ya kijeshi dhidi ya maeneo yanayohusiana na Iran au washirika wake kama Hezbollah nchini Lebanon.

Wataalamu wa nishati pia wameonya kuwa mvutano huu unaweza kuathiri soko la mafuta duniani, kwani kila dalili ya kutokuelewana kati ya mataifa haya makubwa huongeza wasiwasi wa usalama wa usafirishaji wa nishati kupitia Ghuba ya Uajemi.

Hata hivyo, duru za kidiplomasia zinaendelea kusisitiza kuwa Marekani na Iran bado ziko katika hatua za awali za utekelezaji wa makubaliano hayo, na kwamba kukataliwa kwa ombi la Israel hakumaanishi kufungwa kwa milango ya mazungumzo ya baadaye.

Badala yake, hatua hiyo imeweka wazi kuwa makubaliano hayo yanatambulika kama ya pande mbili, na ushiriki wa nchi nyingine utategemea makubaliano mapya yatakayoafikiwa.

Kwa jumla, kukataliwa kwa ombi la Israel kunabaki kuwa ishara ya mvutano wa kidiplomasia unaoendelea Mashariki ya Kati, na huenda ukaathiri siasa za usalama, uchumi, na ushirikiano wa kimataifa katika siku zijazo.