TANZIA: Ikulu Yatoa Taarifa Hii ya Msiba

TEHRAN — Washauri wawili waandamizi wa Kiongozi Mkuu wa Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei, wameonya kuwa Tehran haitakubali kuendelea kwa operesheni za kijeshi za Israel nchini Lebanon na itaendelea kudumisha ushawishi wake katika Mlango wa Bahari wa Hormuz, wakisisitiza kuwa suala la Lebanon lazima liwe sehemu ya makubaliano yoyote ya kusitisha mapigano katika eneo la Mashariki ya Kati.TAZAMA VIDEO.

Kauli hizo zilitolewa Jumatatu wakati mvutano kati ya Iran, Israel na Marekani ukiendelea kuongezeka licha ya juhudi za kidiplomasia zinazolenga kudumisha makubaliano ya kusitisha mapigano yaliyofikiwa mapema mwaka huu.

Mohammad Mokhber, ambaye ni mwanachama wa Baraza la Utambuzi wa Maslahi ya Taifa la Iran na mshauri wa karibu wa Khamenei, alisema makubaliano yoyote ya kusitisha mapigano ambayo hayazingatii maslahi ya washirika wa Iran katika eneo hilo hayana umuhimu wowote kwa Tehran.

Mokhber alitoa kauli hiyo baada ya kukutana mjini Tehran na Abdullah Safi al-Din, mwakilishi wa Hezbollah nchini Iran. Mazungumzo yao yalijikita katika hali ya usalama nchini Lebanon na hatua za Israel katika kusini mwa nchi hiyo.

Kwa mujibu wa Mokhber, Lebanon ni sehemu muhimu ya mlinganyo wa usalama wa kikanda na haiwezi kutengwa katika mazungumzo yoyote yanayohusu kusitishwa kwa mapigano au juhudi za amani.

Kauli hiyo imekuja wakati ambapo Israel imeendelea na operesheni zake za kijeshi katika kusini mwa Lebanon. Jeshi la Israel limekuwa likifanya mashambulizi na operesheni za ardhini kwa lengo la kuunda eneo la usalama kati ya mpaka wa Israel na maeneo yanayodhibitiwa na Hezbollah.

Iran imekuwa ikisisitiza kuwa Lebanon ilikuwa sehemu ya makubaliano ya usitishaji mapigano yaliyofikiwa kati ya Tehran na Washington mwezi Aprili. Kwa mtazamo wa Iran, kuendelea kwa mashambulizi ya Israel nchini Lebanon kunawakilisha ukiukaji wa moja kwa moja wa makubaliano hayo.

Katika wiki za hivi karibuni, viongozi wa Iran wamekuwa wakionya kuwa kuendelea kwa mashambulizi hayo kunaweza kusababisha hatua za ziada kutoka kwa Tehran na washirika wake wa kikanda.

Mshauri mwingine wa Khamenei na kamanda wa zamani wa Jeshi la Walinzi wa Mapinduzi ya Kiislamu (IRGC), Mohsen Rezaei, alitoa onyo kali zaidi kuhusu hali hiyo. 

Kupitia ujumbe aliouchapisha kwenye mtandao wa X, alisema Iran haitakubali kuendelea kwa kile ilichokiita mzingiro wa baharini dhidi ya nchi hiyo wala kuongezeka kwa mapigano nchini Lebanon.

“Hatutaruhusu mzingiro wa baharini kuendelea, na kuongezeka kwa mvutano nchini Lebanon hakutavumiliwa. Uvumilivu wa vikosi vya jeshi vya Jamhuri ya Kiislamu ya Iran una mipaka,” alisema Rezaei.

Matamshi hayo yanaonyesha msimamo mkali wa Iran kuhusu Mlango wa Bahari wa Hormuz, njia muhimu ya kimataifa inayotumiwa kusafirisha sehemu kubwa ya mafuta yanayouzwa duniani. Udhibiti wa njia hiyo umekuwa moja ya masuala nyeti zaidi katika mvutano kati ya Iran na Marekani kwa miaka mingi.

Wachambuzi wa masuala ya usalama wanaonya kuwa tishio lolote dhidi ya usafiri wa baharini katika Hormuz linaweza kuwa na athari kubwa kwa uchumi wa dunia kutokana na umuhimu wake katika biashara ya nishati.

Wakati huo huo, juhudi za kidiplomasia kati ya Marekani na Iran zinaendelea kukumbwa na changamoto. Ingawa makubaliano ya kusitisha mapigano bado yanatajwa kuwa yapo rasmi, matukio ya hivi karibuni yanaonyesha kuwa hali hiyo imeendelea kudhoofika.

Mwishoni mwa wiki, pande zote mbili zilihusiana katika mashambulizi ya kijeshi. Iran ilitangaza kuwa imeiangusha ndege isiyo na rubani ya Marekani aina ya MQ-1 Predator, huku Marekani ikijibu kwa mashambulizi dhidi ya maeneo yaliyodaiwa kutumiwa kwa shughuli za kijeshi na uongozi wa operesheni za Iran.

Matukio hayo yameongeza mashaka kuhusu mustakabali wa mazungumzo ya amani na uwezekano wa kurejeshwa kwa utulivu wa kudumu katika eneo hilo.

Kwa upande mwingine, Hezbollah imeendelea kusisitiza kuwa haitafungwa na makubaliano yoyote yatakayofikiwa katika mazungumzo ya kidiplomasia ikiwa maslahi yake hayatazingatiwa. 

Hali hiyo imefanya juhudi za upatanishi kuwa ngumu zaidi huku kila upande ukiweka masharti yake.

Wataalamu wa siasa za kimataifa wanaamini kuwa suala la Lebanon limekuwa moja ya vikwazo vikubwa katika mazungumzo yanayoendelea kati ya Tehran na Washington. 

Wanasema kuwa bila suluhisho la kudumu kuhusu mapigano kati ya Israel na Hezbollah, itakuwa vigumu kufikia makubaliano mapana ya amani katika Mashariki ya Kati.

Kadri mvutano unavyoendelea kuongezeka, macho ya dunia yanaendelea kuelekezwa Tehran, Washington na Tel Aviv, huku viongozi wa kimataifa wakihofia kwamba kutofaulu kwa juhudi za kidiplomasia kunaweza kusababisha mzozo mkubwa zaidi ambao utaathiri usalama wa kikanda na uchumi wa dunia.