TANZIA: Ikulu Yatoa Taarifa Hii ya Msiba

Marekani na Iran zimefikia makubaliano ya awali ya kuongeza muda wa usitishaji mapigano kwa siku 60 zaidi huku mazungumzo kuhusu mpango wa nyuklia wa Tehran yakiendelea. 

Hatua hiyo imeongeza matumaini duniani kwamba vita vya miezi mitatu vilivyotikisa Mashariki ya Kati vinaweza kuelekea kupata suluhisho la kidiplomasia.

Kwa mujibu wa taarifa zilizoripotiwa na vyombo vya habari vya kimataifa, makubaliano hayo bado yanahitaji idhini rasmi kutoka kwa Rais wa Marekani Donald Trump kabla ya kuanza kutekelezwa rasmi. 

Ripoti zinaonyesha kuwa Trump ameomba muda zaidi wa kupitia vipengele vya makubaliano hayo kabla ya kutoa uamuzi wa mwisho.

Waziri wa Hazina wa Marekani, Scott Bessent, alisema mazungumzo kati ya Marekani na Iran bado yanaendelea huku timu za pande zote zikibadilishana mapendekezo kuhusu masuala muhimu ya usalama na uchumi. 

Bessent alisisitiza kuwa Marekani inataka kuona Mlango wa Hormuz ukifunguliwa kikamilifu kwa usafiri wa kimataifa pamoja na kusitishwa kwa shughuli zinazohusiana na mpango wa nyuklia wa Iran.

Kwa mujibu wa mfumo wa makubaliano hayo, Iran inatarajiwa kuondoa mabomu ya majini yaliyowekwa katika Mlango wa Hormuz ndani ya siku 30 ili kuhakikisha meli za mafuta pamoja na biashara zinaweza kupita bila vizuizi. 

Njia hiyo muhimu ya bahari hupitisha karibu asilimia 20 ya mafuta na gesi inayouzwa duniani, hivyo usumbufu wowote katika eneo hilo huathiri moja kwa moja uchumi wa dunia.

Katika miezi ya hivi karibuni, vita kati ya Marekani, Israel na Iran vimeathiri vibaya biashara ya mafuta na gesi kutoka Ghuba ya Uajemi. 

Bei za mafuta zimekuwa zikiongezeka duniani huku meli nyingi zikishindwa kupita kwa usalama katika Mlango wa Hormuz kutokana na mashambulizi, mabomu ya majini pamoja na vitisho vya kijeshi.

Ripoti zinaonyesha kuwa chini ya makubaliano hayo mapya, usafirishaji wa mafuta kupitia Mlango wa Hormuz utaendelea bila ushuru au vizuizi vipya. Marekani pia inatarajiwa kupunguza baadhi ya vikwazo vya kiuchumi dhidi ya Iran hatua kwa hatua ikiwa makubaliano yatatekelezwa kwa mafanikio.

Kwa upande wake, Iran imeonyesha dalili za kuridhishwa na maendeleo ya mazungumzo hayo. Fada-Hossein Maleki, ambaye ni mwanachama wa kamati ya usalama wa taifa katika bunge la Iran, alisema mazungumzo yanaonyesha “maendeleo makubwa” na kwamba pande zote zinaendelea kujadili masuala yaliyobaki.

Hata hivyo, bado kuna masuala mengi muhimu ambayo hayajapatiwa suluhisho kamili. Miongoni mwa mambo yanayoendelea kujadiliwa ni hatima ya mpango wa nyuklia wa Iran pamoja na fedha za Iran zilizogandishwa chini ya vikwazo vya Marekani. 

Ripoti kutoka Iran zinaonyesha kuwa Tehran inataka kuachiliwa kwa mali zote zilizozuiwa, ambazo zinakadiriwa kufikia dola bilioni 24.

Licha ya maendeleo hayo ya kidiplomasia, mvutano wa kijeshi bado unaendelea katika eneo hilo. Maafisa wa Marekani walisema vikosi vyao vilitungua ndege nne zisizo na rubani za Iran zilizokuwa zikitishia meli ya biashara karibu na Mlango wa Hormuz. 

Marekani pia ilisema ilishambulia eneo lililokuwa likitumika kurusha ndege hizo kama sehemu ya hatua za kujilinda.

Kwa upande mwingine, vyombo vya habari vya Iran viliripoti kuwa Tehran ilijibu kwa kushambulia kambi ya Marekani iliyohusika katika operesheni hiyo. 

Tukio hilo linaonyesha kuwa licha ya kuwepo kwa usitishaji mapigano, hali ya usalama bado ni tete na inaweza kubadilika haraka.

Wachambuzi wa siasa za kimataifa wanaamini kuwa mafanikio ya mazungumzo haya yanaweza kusaidia kurejesha utulivu wa biashara ya mafuta duniani pamoja na kupunguza hatari ya vita kubwa zaidi katika Mashariki ya Kati. 

Hata hivyo, wengi wanaonya kuwa ikiwa makubaliano hayatapata uungwaji mkono kamili kutoka kwa viongozi wa pande zote, mgogoro huo unaweza kurejea kwa nguvu zaidi katika siku zijazo.


TAZAMA VIDEO.